Sistem produktovoda kroz Srbiju
Uvođenjem cevovodnog transporta derivata nafte (motornih benzina i dizel goriva) postiže se nesrazmerno veća pouzdanost, ekonomičnost, efikasnost i kontinualnost u snabdevanju u odnosu na klasične vidove transporta, pogotovo u odnosu na, kod nas najrasprostranjeniji, drumski transport. Ekološki i akcidentni rizici se smanjuju na najmanju moguću meru, smanjenjem broja pretovara smanjuju se gubici, magistralni putni saobraćaj se znatno rasterećuje i produžava se vek trajanja kolovoznih traka i ukupne putne infrastrukture. Rečju, supstitucija drumskog transporta postaje imperativ!
Izgradnjom Sistema produktovoda kroz Srbiju, ukupne dužine od oko 400 km, magistralni transport motornih goriva bi se odvijao sledećim pravcima:
• Pančevo – Novi Sad – Sombor
• Pančevo – Beograd
• Pančevo – Smederevo – Jagodina – Niš
I pored praktično poznate trase produktovoda (prati, gde god je to moguće, koridor magistralnog i razvodnog sistema prirodnog gasa i postojećeg naftovoda) u nedostatku planskog osnova za realizaciju ovog razvojnog projekta (Prostorni plan područja posebne namene), paralelno sa izradom tehničke dokumentacije radiće se i na njegovom donošenju.
Veći vodotokovi (reke Dunav, Tisa, Velika i Južna Morava, veći kanali) koje preseca trasa produktovoda, prelaziće se tzv. horizontalno usmerenim podbušivanjem vodotokova (prevlačenje cevovoda ispod dna). Ovom tehnikom se izbegava narušavanje režima prirodnih vodotokova, kao i ekosistema u celini, uz istovremeno smanjenje rizika plavljenja u priobalnoj zoni.
Do sada je urađena i novembra 2007. god. pozitivno ocenjena od strane Revizione komisije Ministarstva za infrastrukturu, Prethodna studija opravdanosti sa Generalnim projektom za ceo sistem produktovoda. Nedavno je u postupku javne nabavke izabran najpovoljniji ponuđač za izradu Studije opravdanosti sa Idejnim projektom i Studije o proceni uticaja na životnu sredinu deonica Pančevo-Smederevo i Pančevo-Novi Sad Sistema produktovoda kroz Srbiju.
Izgradnjom Sistema produktovoda kroz Srbiju, ukupne dužine od oko 400 km, magistralni transport motornih goriva bi se odvijao sledećim pravcima:
• Pančevo – Novi Sad – Sombor
• Pančevo – Beograd
• Pančevo – Smederevo – Jagodina – Niš
I pored praktično poznate trase produktovoda (prati, gde god je to moguće, koridor magistralnog i razvodnog sistema prirodnog gasa i postojećeg naftovoda) u nedostatku planskog osnova za realizaciju ovog razvojnog projekta (Prostorni plan područja posebne namene), paralelno sa izradom tehničke dokumentacije radiće se i na njegovom donošenju.
Veći vodotokovi (reke Dunav, Tisa, Velika i Južna Morava, veći kanali) koje preseca trasa produktovoda, prelaziće se tzv. horizontalno usmerenim podbušivanjem vodotokova (prevlačenje cevovoda ispod dna). Ovom tehnikom se izbegava narušavanje režima prirodnih vodotokova, kao i ekosistema u celini, uz istovremeno smanjenje rizika plavljenja u priobalnoj zoni.
Do sada je urađena i novembra 2007. god. pozitivno ocenjena od strane Revizione komisije Ministarstva za infrastrukturu, Prethodna studija opravdanosti sa Generalnim projektom za ceo sistem produktovoda. Nedavno je u postupku javne nabavke izabran najpovoljniji ponuđač za izradu Studije opravdanosti sa Idejnim projektom i Studije o proceni uticaja na životnu sredinu deonica Pančevo-Smederevo i Pančevo-Novi Sad Sistema produktovoda kroz Srbiju.
Krajem januara 2009. godine u Smederevu je potpisan Memorandum o razumevanju o Podršci projektu izgradnje Sistema produktovoda kroz Srbiju, između predstavnika Ministarstva životne sredine i prostornog planiranja, Ministarstva rudarstva i energetike, gradova potpisnika (Novi Sad, Pančevo, Smederevo, Niš, Jagodina i Sombor) i JP „Transnafta“.
Osnovni podaci o deonicama Sistema produktovoda su:
| Red.br. | D e o n i c a | Prečnik (inč) | Prečnik (mm) | Dužina (km) |
| 1. | Novi Sad – Sombor | 8 | 219,1 | 92,3 |
| 2. | Novi Sad – Pančevo | 10 | 273,1 | 90,5 |
| 3. | Pančevo – Beograd | 8 | 219,1 | 9,5 |
| 4. | Pančevo – Smederevo | 12 | 323,9 | 34,5 |
| 5. | Smederevo – Jagodina | 12 | 323,9 | 87,3 |
| 6. | Jagodina – Niš | 10 | 273,1 | 88,0 |
U svakom od punktova navedenih deonica će se graditi terminali za dinamičko servisiranje sistema, sa odgovarajućim rezervoarskim prostorom, i to u Novom Sadu i Pančevu uz rafinerije nafte, u Somboru, Smederevu, i Nišu uz skladišta NIS-a, odn. u Jagodini uz skladište LUKOIL-a. Svaki od terminala (sem poslednjih na pravcu) će imati pumpnu stanicu za otpremu derivata na sledeći terminal u nizu.
Sistem je projektovan na 4,35 miliona tona derivata u 2026. godini (od toga 3,35 miliona tona za domaće tržište i 1,0 milion tona za snabdevanje tržišta zemalja u okruženju). Udeo benzina i dizel goriva u ovoj ukupnoj količini motornih goriva je 37% : 63%.
Izrada Strategije prostornog razvoja Republike Srbije
Završetak izrade i revizije Generalnog projekta izgradnje Sistema produktovoda kroz Srbiju, kojim su se stekli formalno – pravni uslovi za izmenu Prostornog plana Srbije, vremenski je gotovo koincidirao (poslednji kvartal 2007. god.) sa pokrenutom inicijativom za izradu Strategije prostornog razvoja Republike Srbije, shodno Zakonu o planiranju i izgradnji (Sl. gl. RS br. 47/2003 i 34/2006).
Izgradnja sistema produktovoda je kao projekt od opšteg značaja za državu, na osnovu čl. 89., stav 4. Zakona o planiranju i izgradnji, svrstan u infrastrukturne objekte za koje se po čl. 19., stav 2. istog Zakona, izrađuje i donosi Prostorni plan područja posebne namene.
Na osnovu dogovora Ministarstva rudarstva i energetike, Ministarstva za infrastrukturu, Republičke agencije za prostorno planiranje kao resornih državnih institucija, kao i JP „TRANSNAFTA“, pristupilo se pripremi dopunskih podloga Prostornog plana. Republička agencija za prostorno planiranje je u saradnji sa Preduzećem pripremilo Program izrade PROSTORNOG PLANA PODRUČJA POSEBNE NAMENE SISTEMA PRODUKTOVODA KROZ SRBIJU (Sombor – Novi Sad – Pančevo – Beograd – Smederevo – Jagodina – Niš) (u daljem tekstu: Prostorni Plan).
| Red.br. | T e r m i n a l | Procenjena površina (ha) |
| 1. | Sombor | 10 |
| 2. | Novi Sad | 12 |
| 3. | Pančevo | 12 |
| 4. | Smederevo | 6 |
| 5. | Jagodina | 15 |
| 6. | Niš | 9 |
Sistem je projektovan na 4,35 miliona tona derivata u 2026. godini (od toga 3,35 miliona tona za domaće tržište i 1,0 milion tona za snabdevanje tržišta zemalja u okruženju). Udeo benzina i dizel goriva u ovoj ukupnoj količini motornih goriva je 37% : 63%.
Izrada Strategije prostornog razvoja Republike Srbije
Završetak izrade i revizije Generalnog projekta izgradnje Sistema produktovoda kroz Srbiju, kojim su se stekli formalno – pravni uslovi za izmenu Prostornog plana Srbije, vremenski je gotovo koincidirao (poslednji kvartal 2007. god.) sa pokrenutom inicijativom za izradu Strategije prostornog razvoja Republike Srbije, shodno Zakonu o planiranju i izgradnji (Sl. gl. RS br. 47/2003 i 34/2006).
Izgradnja sistema produktovoda je kao projekt od opšteg značaja za državu, na osnovu čl. 89., stav 4. Zakona o planiranju i izgradnji, svrstan u infrastrukturne objekte za koje se po čl. 19., stav 2. istog Zakona, izrađuje i donosi Prostorni plan područja posebne namene.
Na osnovu dogovora Ministarstva rudarstva i energetike, Ministarstva za infrastrukturu, Republičke agencije za prostorno planiranje kao resornih državnih institucija, kao i JP „TRANSNAFTA“, pristupilo se pripremi dopunskih podloga Prostornog plana. Republička agencija za prostorno planiranje je u saradnji sa Preduzećem pripremilo Program izrade PROSTORNOG PLANA PODRUČJA POSEBNE NAMENE SISTEMA PRODUKTOVODA KROZ SRBIJU (Sombor – Novi Sad – Pančevo – Beograd – Smederevo – Jagodina – Niš) (u daljem tekstu: Prostorni Plan).
U ovom momentu, ovaj Program se nalazi u proceduri međuresorskog usaglašavanja Ministarstava, nakon čega se upućuje VRS za donošenje odgovarajuće odluke o izradi Prostornog plana područja posebne namene, u najkraćem mogućem roku. Predviđeno je da se ovaj Plan realizuje svakako pre predstojeće izrade ukupne Strategije Prostornog Plana Srbije.
Po Programu izrade ovog planskog dokumenta, preliminarno područje Prostornog Plana obuhvata delove 23 opštine/grada, odn. 139 katastarskih opština ukupne površine od 3.816,9 km2.
Predložena trasa prolazi uglavnom kroz područja definisana kao poljoprivredno zemljište namenjeno za ratarsko-stočarsku proizvodnju, dok je u široj zoni trase utvrđeno više zaštićenih prirodnih dobara i nepokretnih kulturnih dobara. Što se tiče uticaja Sistema produktovoda na životnu sredinu, najosetljivijim delovima trase se smatraju aluvijalne ravni reka Dunav, Tisa, Velika i Južna Morava, ali ipak, zbog nepostojanja značajno zagađujućeg opterećenja u uslovima redovnog rada, rizik zagađenja se može oceniti kao nizak.